Suriye’nin Stratejik Önemi ve Demografik Yapısı


Suriye’nin coğrafi konumu (maphill.com)

Ortadoğu’da coğrafi konumu itibariyle tarih boyunca hep stratejik bir öneme sahip olan Suriye, aynı zamanda 193 km’lik bir kıyı uzunluğuyla bir Doğu Akdeniz ülkesidir. 185 bin km²’lik topraklarının; kuzeyinde en uzun kara sınırını oluşturan Türkiye, doğusunda zengin petrol yataklarına sahip Irak, güneyinde Ürdün, güneybatısında Lübnan ve İsrail yer alır. Kuzey Afrika ve Arap Yarımadası’nın, Anadolu ve Avrupa’ya açılan kapısı olan Suriye, aynı zamanda Irak ve Suudi Arabistan gibi büyük petrol ihracatcısı olan ülkelerin Akdeniz üzerinden petrollerini dünya piyasalarına sürmeleri için önemli bir duraktır. Ayrıca kanıtlanmış 2.5 milyar varil petrol ve 240 milyar m³ doğalgaz rezervine sahip olan Suriye, 268 milyar varil petrol rezervine sahip Suudi Arabistan ve 34 trilyon m³ doğalgaz rezervine sahip İran gibi diğer Ortadoğu ülkelerine kıyasla yeraltı kaynakları bakımından fakir bir ülkedir (cia, the world factbook). Suriye’nin asıl önemi coğrafi konumundan ileri gelir. Küresel ve bölgesel aktörler daha çok geçiş yolları üzerinde bulunmasından dolayı bu ülkenin stratejik öneminden yararlanmak istemektedirler. Ülkelerin stratejik önemini belirleyen temel unsurlar yalnızca o ülkenin öz kaynakları değil, diğer ülkelere göre konumu hatta kıtalararası konumudur. Bu bakımdan ülkelerin jeopolitiğini belirleyen temel unsurlar bütünsel bir yaklaşımla ele alınıp öyle değerlendirilmektedir.

Örneğin Suriye yine aynı coğrafi konumda fakat çevresinde başta Irak olmak üzere diğer petrol zengini ülkelerin olmadığını varsayarsak, ülkenin jeopolitik önemi bu denli fazla olmayacaktı. Yerkürenin Suriye’ye kazandırdığı bu jeopolitik değer aynı zamanda ülkenin tarih boyunca kaderinin belirlenmesinde rol oynamış ve  ülke egemen devletlerin nüfuz mücadelelerine sahne olmuştur. Suriye üzerinde doğrudan bir hâkimiyete sahip olunmadığı sürece hiç kimse Ortadoğu’yu tam anlamıyla kontrolü altında tutamaz.

Birçok Ortadoğu ülkesi gibi Suriye’de etnik ve dini farklılıkları barındıran bir ülkedir. Bu kültürel çeşitlilik ülkenin hassas dinamiklerinden birini oluşturur. İç savaş nedeniyle ülke nüfusu %21 oranında azalmıştır. Ancak iç savaştan önce Suriye nüfusunun 20 ile 23 milyon arasında olduğu birçok kaynakta belirtilmiştir. Suriye için kesin verilere dayalı bir demografik analiz yapmak zordur. Fakat farklı kaynaklardan alınan verilerin ortalamasına göre ülke nüfusunun, %74-83’ü Arap, %7-8’i Kürt, %5-6’sı Türk ve %4’ü Ermeni ve diğer etnik gruplardan oluşmaktadır.
suriye-etnik-dagilim

Dini dağılıma bakıldığında ise ülke nüfusunun  yaklaşık %74-81’i Sünni müslümanlardan, %10-12’si Nusayrilerden, %6-10 Hıristiyanlardan ve %3’ü Dürzi ve diğer dini gruplardan oluşmaktadır (Şen, 2016, 65, Dinçer, 2011, 7, cia.gov/syria).

suriye-dini-dagilim

Nüfus artış hızının %2.2 olduğu ülkede genç nüfus oranı fazladır. 0-24 yaş grubundaki nüfus, toplam ülke nüfusunun %52’sini teşkil ederken, 25-54 yaş aralığındaki nüfus %38,5’ini oluşturur. Ortalama yaşam süresinin 75 yıl (savaş nedeniyle 55,4’e düştü) olduğu ülkede, okur-yazarlık oranı %86’dır. Suriye nüfusunun %58’i kentlerde yaşamaktadır ve en büyük şehirleri; 3,5 milyon nüfuslu Halep, 2,5 milyon nüfuslu başkent Şam, 1.6 miyon nüfuslu Humus, 1.2 miyon nüfuslu Hama ve 780 bin nüfuslu kıyı kenti Lazkiye’dir –bu veriler iç savaş öncesindeki durumu yansıtmaktadır- (cia, world factbook, Syria). Suriye’de Sünniler, Lazkiye ve el-Süveyda hariç, Suriye’nin tamamında çoğunluğu oluştururlar. Cebel-i Duruz diye bilinen el-Süveyda’da nüfusun % 87,6’sını Dürziler oluşturmaktadır. Bu böl-gede Rum Ortodoks ve diğer Hıristiyan unsurlar da bulunmaktadır. Suriye’deki İsmaililerin büyük bir bölümü ise Selemiyye ve Masyaf civarında yaşamaktadır. Suriye’de Nusayriler, Dürziler ve İsmaililer toplu halde yaşayan ancak azınlık olan dini gruplardır (Bağlıoğlu, 2013, 12).


Bağlıoğlu, A., 2013, Suriye’de Mezhep Hareketlerinin Güncel Siyaset Üzerine Etkileri, Mezhep Araştırmaları Dergisi, Rize.

Dinçer, O., Çoşkun, G., 2011, Mayınlı Arazide Yürümenin Adı: Suriye’de Değişimi Zorlamak, USAK Yayınları, Ankara.

Şen, A., 2016, Yüzyılın En Uzun Tiyatrosu, Tüm Yönleriyle Suriye Devrimi, Yapı-Bozum Yayınları, İstanbul.

 

Kaynak: www.stratejikortak.com/category/suriye

The following two tabs change content below.
Selçuk Üniversitesi Gazetecilik Bölümü 3. Sınıf öğrencisi

Latest posts by Ebubekir Ağbaba (see all)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir